SOCAR şirkəti Tacikistanın Xatlon vilayətində “Dəngərə” Azad İqtisadi Zonasının ərazisində “TK-Oil” neft emalı zavodunun (NEZ) işə salınmasına və xammalla təmin olunmasına dəstək göstərəcək. Bu barədəTacikistanın iqtisadi inkişaf və ticarət naziri Zavki Zavkizoda məlumat verib.
İnterfaks-Azərbaycan Tacikistan mətbuatına istinadən onun sözlərindən sitat gətirərək xəbər verir ki, Tacikistan prezidentinin tapşırığı ilə bu məsələ həm Azərbaycanın müvafiq nazirlik və idarələrinin rəhbərlikləri ilə, həm də SOCAR rəhbərliyi ilə müzakirə olunub.
“Danışıqlar nəticəsində tərəflər yekdilqərara gəliblər ki, SOCAR-ın zəngin təcrübəsi və geniş potensialı “TK-Oil” neft emalı zavodunun həm işə salınmasında, həm də onun gələcək xammal təminatına dəstək göstərəcək”,- Zavkizoda deyib.
Nazir qeyd edib ki, hazırda Azərbaycan şirkəti Tacikistan-Çin neft emalı zavodu, “TK-Oil”in təqdim etdiyi sənədləri araşdırır. “İş gedir, ümid edirik ki, zavod yaxın zamanda istifadəyə veriləcək”, – o əlavə edib.
“Dəngərə” azad iqtisadi zonası ərazisində tikilmiş “TK-Oil” NEZ 2018-ci ildən məqbul şəraitdə xammal çatışmazlığı səbəbindən fəaliyyətini dayandırıb. Davamlı olaraq bu zavod üçün Qazaxıstan, Türkmənistan və İrandan neft idxal edilməsi planları barədə məlumat verilib. Lakin Tacikistan mətbuatının yazdığına görə, bu danışıqlar heç nəyə gətirib çıxarmayıb.
Layihə gücü ildə 1.2 milyon ton neft olan zavodun tikintisinə 2014-cü ildə başlanılıb. Müəssisə Çinin “Dong Ying heli Investment and Development” şirkəti tərəfindən yaradılmış “TK-oil” Tacikistan-Çin birgə müəssisəsi tərəfindən tikilib.
Çətin taleyi olan neft emalı zavodu
Öz növbəsində “Sputnik-Azərbaycan” agentliyi xatırladır ki, Azərbaycan və Tacikistan 2023-cü ilin iyulunda TK-Oil neft emalı zavodu üçün neft tədarükü ilə bağlı razılığa gəliblər.
Artıq tikinti başlayandan Tacikistandakı ekspertlər Dəngərə neft emalı zavodu da adlandırılan bu sənaye müəssisəsinin gələcəyi ilə bağlı inamsız fikirlər söyləməyə başlayıblar. Onların fikrincə, lazımi karbohidrogen istehsalına və boru kəməri infrastrukturuna malik olmayan bir ölkədə neftin emalı özünü heç də doğrultmaya bilər. Çoxları belə bir böyük sənaye obyektinin tikilməsinin məntiqi izahını verməyə çətinlik çəkib.
Bununla belə, zavodun tikintisi 2017-ci ilin sonunda başa çatdırılıb və o vaxtdan müəsisə fəaliyyətsiz qalıb, çünki sərfəli qiymətə neftin tədarükçülərini tapmaq mümkün olmayıb.
Eyni zamanda, tacik ekspertlərinin fikrincə, neft emalı zavodlarında istehsal hazır neft məhsullarının idxalından baha başa gələ bilər.
Azərbaycan və Tacikistan neft tədarükü ilə bağlı razılığa gəldikdən sonra Dəngərə neft emalı zavodunda ilk növbədə yanacaq-sürtkü materiallarının (yanacaq-sürtkü materialları) istehsalına başlanacağı gözlənilir ki, bu da ölkənin idxaldan asılılığının azalmasına səbəb olmalıdır.
Caspian Barrel Tacikistanın neft bazarını təhlil edərər xatırladır ki, burada Rusiya şirkətləri hegemon mövqeyə malikdirlər. 2022-ci ilin yekunlarına görə, Tacikistanda istehlak edilən neft məhsullarının 90%-i Rusiya Federasiyasından idxal edilib. Həmin il Tacikistan təxminən 853 min ton neft məhsulları və 397 min ton maye qaz idxal edib.
Tacikistanda neft ehtiyatı mövcuddur. Burada 2022-ci ildə 25 min ton xam neft hasil edilib. Respublikada ümumi gücü ildə 150 min ton olan iki kiçik neft emalı zavodu da fəaliyyət göstərir. Bu müəsisələr yerli “Hasan & Co.” şirkətinə məxsusdur. Ölkənin statistika idarəsinin məlumatına görə, yerli neft emalı nəticəsində cəmi 510 ton avtomobil benzini, 4 min ton dizel yanacağı, 5,1 min ton mazut və 3,2 min ton bitum istehsal edilib.
